Dernek nedir?

Çeşitli maksatlarla bir araya gelen kimselerin meydana getirdiği topluluktur. Derneklerde kazanç paylaştırma maksadı olmaz. Derneği meydana getiren kimseler bilgilerini, çalışmalarını birleştirirler. Yedi türlü dernek vardır:

1. İktisadi gaye güden dernekler.
2. İktisadi gaye gütmeyen dernekler.
3. Tek gayeli dernekler.
4. Çok gayeli dernekler.
5. Alelade dernekler.
6. İmtiyazlı dernekler.
7. Amacına ulaşmak için ticari faaliyette bulunan dernekler.

Bütün derneklerin bir tüzüğü vardır Bu tüzükte derneğin adı, amacı, kurucularının adları, derneğe girmek için gerekli şartlar, genel kurulun ve yönetim kurulunun ne şekilde çalışacağı gibi hususların belirtilmesi şarttır. Türkiye'de derneklerin kanun çerçevesine girmesi 1909 yılında olmuştur. O tarihte değiştirilen Kanun-ı Esasi'de (Anayasa) gizli, yahut ahlaka aykırı dernekler yasak edilmiş, bunun dışında bazı kayıt ve şartlarla vatandaşın dernek kurması kabul edilmişti. Daha önce dernekler, bir kanun ve nizama bağlı değildi. Yine 1909 yılında Cemiyetler Kanunu'nda da bu husus ele alınmıştı. 1926'da dernek kurma hususundaki sıkı kayıtlar kaldırıldı. 1946'da da Cemiyetler Kanunu'nun 9. maddesi değiştirilerek sendikaların kurulması hususu sağlandı.

Dernekler, tüzüklerinde dernek olarak kurulma isteğini açığa vurmak, tüzüklerini kurulduğu yerin mülkiye amirine vermekle tüzelkişilik kazanırlar. ‘Türk devletinin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünü bozmak, Cumhuriyefı, insan hak ve özgürlüklerini ortadan kaldırmak, kanunlara, genel ahlaka aykırı hareket etmek gibi davranışların gerçekleşmesi amacıyla demek kurmak yasaktır. Kanunun 4. maddesinde kurulması yasak dernekler etraflı surette sayılmıştır. Kanunun 5. maddesi hükmüne göre, derneklerin siyasi partilere sendikalara bağlılıklarını gösterebilecek adları, komünist ve anarşist ve faşist ve aynı anlama gelen adları ve bunlara ait işaretleri kullanmaları yasaktır. Uluslararası faaliyette bulunmak amacıyla da dernek kurulamaz.

Tüzükler

Derneğin kurulduğu yerin, mülkiye amirliğince incelenip kanuna’ aykırı bulunmadığı takdirde bu sonuç derneğe bildirilir. Faaliyetleri il çevresini kapsayan derneklerin tüzükleri valilikçe, Türkiye ölçüsünde faaliyet gösterecek demeklerin tüzükleri de İçişleri Bakanlığınca incelenir. Uluslararası beraberlik veya işbirliği yapılmasında fayda görülen hallerde; a) Uluslararası faaliyette bulunma amacını güden derneklerin kurulması, b) Mevcut derneklerin bu yönde faaliyette bulunması, c) İlk iki bentte sözü edilen derneklerin yurt dışında şube açması veya yurt dışındaki benzer amaçlı dernek veya teşekküllere katılması Bakanlar Kurulu’nun iznine bağlıdır.

Yurt dışında kurulan ve Uluslararası beraberlik ve işbirliği sağlamak amacını güden derneklerin Türkiye’de faaliyette bulunmalarına Bakanlar Kurulunca karar verilebilir.Dernek tüzüğünün, kanuna uygun olduğu derneğe bildirilince, dernek sorumlularının, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde tüzüklerini bir günlük gazete ile yayınlamalar rı zorunludur.Tüzüklerin gazetede yayınlandığı gündenitibaren 6 ay içinde ilk genel kurul toplantısının yapılması ve dernek organlarının teşkili mecburiyeti vardır. Bu zorunluğa uymayan dernekler, idarece feshedilir.Dernekler için İçişleri Bakanlığı’nda ve her ilde, Dernekler Kütüğü kurulur.

Üyelik

Dernek kurma hakkına sahip herkes, derneklere üye olabilir. Ancak, öğrenci olmayanlar ile siyasi partilerden birine ka-, yıtlı bulunan öğrenciler, öğrenci derneklerine üye olamazlar. Türkiye’de ikamet etmek hakkına sahip yabancılar üye olabilirler. Üyeliğe, dernek yönetim kurulu, en geç 30 gün içinde karar verir. Hiç kimse bir derneğe üye olmağa veya dernekte üye kalmağa zorlanamaz. Dernek üyeleri eşit haklara sahiptir. Dernek tüzüklerine bu eşitliği kısıtlayıcı veya bazı üyelere ayrıcalık tanıyan hükümler konulamaz. Her üyenin, genel kurulda bir oy hakkı vardır.

Organlar

Her dernekte; a) Genel Kurul, b) Yönetim Kurulu, c) Denetleme Kurulu teşkili zorunludur. Dernekler,-.- çalışmalarını kolaylaştırmak ve geliştjrmek için başka organlar da kurabilirler. Ancak, bu organlara saydığımız organların görev, yetki ve sorumlulukları devredilemez.

Genel kurul

Dernek tüzüğünde belli edilen zamanlarda «olağan», yönetim ve denetleme kurullarının gerekli gördüğü hallerde yahut dernek üyelerinden beste birinin yazılı isteği üzerine «olağanüstü» toplanır. Olağan genel kurul toplantılarının azami iki yılda bir yapılması zorunludur.Genel Kurul, toplantıya Yönetim Kurulunca çağrılır. Denetleme kurulunun isteği, veya dernek üyelerinin beşte birinin yazılı isteği üzerine yönetim kurulu, genel kurulu bir ay içinde toplantıya çağırmazsa, denetleme kurulu veya toplantı isteğinde bulunan üyelerden birinin müracaatı üzerine mahalli sulh hukuk hakimi dernek üyeleri arasından üç kişilik bir heyeti, genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir.

Genel Kurula katılma hakkına sahip üyeler, en az 10 gün önceden, toplantının günü, saati, yeri ve gündemi iki gazete ile ilan edilmek suretiyle toplantıya çağırılırlar ve keyfiyet mülkiye amirine yazı ile bildirilir.Toplantı geri kaldığı takdirde üyeler, ikinci toplantı tarihinden en az , 5 gün önceden geri bırakılma sebepleriyle, toplantının günü, saati, yeri ve gündemi gazete ile ilan edilerek yeniden çağırılırlar ve durum mülkiye amirine yazı ile bildirilir. Genel kurul toplantısı birden fazla geri bırakılamaz.

Genel Kurul toplantısı, dernek merkezinin bulunduğu yerde yapılır.Genel kurul, kurula katılma hakkına sahip üyelerin yarıdan bir fazlasının huzuriy-(e toplanır. İlk toplantıda yeter sayı sağlanmazsa ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz. Ancak, ikinci toplantıya katılan üye sayısı, yönetim ve denetleme kurulları üye tamsayıları toplamının iki katından aşağı .olamaz. Genel Kurul toplantısı, ilanda belirtilen gün, saat ve yerde yapılır. Genel Kurula katılma hakkına sahip üyelerin adlarını gösteren listedeki adları hizasını imza ederektoplantı yerine girerler. Yeter sayı sağlanmışsa, toplantı, yönetim kurulunca açılır.

Toplantıyı yönetmek için bir başkan, yeteri kadar başkanvekili ile katip seçilir. Toplantı, böylece kurulan başkanlık divanınca yönetilir. Toplantıda, yalnız gündemdeki maddeler görüşülür. Ancak, hazır bulunan üyelerin en az onda biri tarafından görüşülmesi istenen konuların gündeme eklenmesi zorunludur. Genel Kurul, derneğin en yüksek karar organı olup diğer organları seçer, gerektiğinde tüzüğü değiştirir, kurulları ibra eder, bütçeyi onar, taşınmaz malların satın alınması veya satılması yetkisini verir, derneğin federasyonlara katılması ve ayrılması, u-luslararası faaliyette bulunması veya feshi için karar verir.

Yönetim kurulu

3 asıl ve 3 yedek ü-yeden az olmamak üzere genel kurulca seçilir. Derneği temsil etmek, bu hususta yetki vermek, şube açmak, bütçesini uygulamak ve tüzükte yazılı diğer işleri yapmak ve yetkileri kullanmak yönetim kuruluna aittir.

Denetleme kurulu

3 asıl ve 3 yedek üyeden az olmamak üzere genel kurulca seçilir. Genel Kurulda yapılan seçimler, 7 gün içinde organlara asıl ve yedek olarak seçilenlerin adları, soyadları, meslekleri ve adresleri mülkiye amirine bildirilir.Şubeler. Dernekler, tüzüklerinde belirtilmiş olmak kaydiyle gerekli-görülen yerlerde şube açabilirler. Yönetim Kurulu’nca yetkili kılınan en az üç kişi tarafından şubenin açılacağı yerin mülkiye amirine yazı ile müracaat edilir.

Şube kurucularının şubenin açılacağı yerde en az 6 aydan beri ikamet etmeleri şarttır. Şubeler de üç ana organa sahiptirler. Birleşmeler, Federasyonlar, kuruluş amaçları aynı olan en az iki derneğin, amaçlarını gerçekleştirmek üzere üye sıfatiyle bir araya gelmelerinden, konfederasyonlar ise kuruluş araçları aynı olan en az iki federasyonun üye sıfatiyle bir ‘araya gelmelerinden kurulur. Federasyonlar ve konfederasyonlar hakkında da 1630 sayılı Dernekler Kanunu hükümleri uygulanır. Dernekler, bu iki biçimden başka şekilde örgütlenemezler.

Sözlükte "dernek" ne demek?

1. Sonrası kurulmuş derneklerimizdendir.

Cümle içinde kullanımı

Tıpkı bir düğün, dernek, eğlence biter gibi tatlı tatlı oldu.
- O. C. Kaygılı

Dernek kelimesinin ingilizcesi

n. association, club, society, union, corporation, institution, league, college, fellowship, fraternity, gild, guild